Жаңалық мақаласы қалай құрылған
Тақырып, бірінші абзац, дәйексөздер, фон — ағылшын жаңалықтары неге ең маңыздысын басына қоятыны және мұны қалай пайдалану керектігі.
Ағылшын жаңалықтары «аударылған пирамида» схемасы бойынша жазылады: ең маңыздысы — басында, ең маңызы азы — соңында. Бұл құрылымды білсеңіз, жаңалықты отыз секундта да, отыз минутта да оқи аласыз — өз қалауыңызша.
Тақырып
Тақырыптардың өзіндік қысқартылған грамматикасы бар:
- Артикльдер алынып тасталады: Minister resigns after report (The minister емес).
- Өткен оқиғалар үшін осы шақ қолданылады: Fire destroys warehouse (бұл әлдеқашан болып өтті).
- To + етістік болашақты білдіреді: PM to visit Berlin (сапар шегеді).
- Үтір «and» орнына жүруі мүмкін: Floods hit south, thousands evacuated.
- Пассивте «be» алынып тасталады: Three arrested in city centre (three people were arrested).
Тақырып — толық сөйлем емес, оны сөйлем ретінде талдаудың қажеті жоқ.
Зат есімдердің тізбегі
Британдық тақырыптар зат есімдерді қатарынан қоюды әсіресе жақсы көреді, оларды соңынан бастап оқу керек:
Council housing benefit cut protest
Соңынан басына қарай: протест, қысқартуға байланысты, тұрғын үй жәрдемақысының, муниципалитет тарапынан. Мұндай тізбектер мақаланың өзіндегі кез келген лексикадан гөрі көбірек шатастырады.
Олар нағыз екі мағыналы да болады — екі түрлі оқылатын атақты тақырыптардың қатарынан, мысалы Police help dog bite victim. Егер тақырып құрастырылмаса, бірінші абзацты оқып, оған қайта оралыңыз.
Бірінші абзац негізгі жұмысты атқарады
Кіріспе абзац — lead — әдетте «кім, не, қашан, қайда» деген сұрақтарға жауап береді:
Rail workers (кім) will strike for three days (не) from Monday (қашан) across the north of England (қайда), their union announced yesterday.
Тек біреуін оқу керек болса — осыны оқыңыз. Төмендегінің бәрі детальдарды толықтырады.
Ортасы: дәйексөздер мен дереккөзге сілтемелер
Жаңалық фактілерді адамдардың бұл туралы айтқандарынан бөліп көрсетеді. Сөйлеу етістіктеріне назар аударыңыз — олар бейтарап емес:
| Етістік | Нені білдіреді |
|---|---|
| said | бейтарап |
| claimed | автор күмәнданады |
| admitted | бұл сөйлеушіге тиімсіз |
| insisted | сөйлеушіге қысым жасалады |
| revealed | бұрын бұл жасырылған |
| denied | демек, айыптау болған |
| declined to comment | сұрады, бірақ адам жауап беруден бас тартты |
The company claimed costs had risen — The company said costs had risen дегенмен мүлде бір нәрсе емес.
Ақпарат қайдан алынған
Дереккөзге сілтеме — оқырман үшін сапаның басты белгісі:
- according to official figures — аталған, тексеруге болатын дереккөз
- a spokesperson said — ресми түрде, жазбаша
- sources close to the minister — есімсіз, және, бәлкім, біреуге тиімді
- it is understood that — журналист бұған сенеді, бірақ сілтеме жасай алмайды
- reportedly — бұл туралы басқа біреу хабарлаған; мұнда тексерілмеген
Тізімде төмендеген сайын, тұжырымның салмағы азая түседі.
Соңы: фон
Соңғы абзацтар — әдетте мәселенің тарихы мен контексті. Редактор оларды бірінші болып қиып тастайды, бұл олардың маңыздылық дәрежесін жақсы көрсетеді.
Жаңалықтар сайтындағының бәрі жаңалық емес
Тақырыптың үстіндегі белгіге қараңыз:
| Белгі | Бұл не |
|---|---|
| News / Report | факт ретінде беріледі |
| Analysis | журналистің түсіндірмесі |
| Opinion / Comment | автордың ашық ұстанымы |
| Editorial / Leader | басылымның өз ұстанымы |
| Sponsored / Partner content | жарнама |
| Live | тексерілмеген, нақты уақытта жаңарады |
Соңғы екеуі әсіресе маңызды. Жарнамалық материалдарды айналадағы бетке ұқсатып арнайы безендіреді, ал тікелей эфирлерде кейін түзетілетін тұжырымдар үнемі пайда болады.
Оқу стратегиясы
- Мәні керек пе? Тақырып пен бірінші абзац.
- Дәлелдер керек пе? Дәйексөздерді қосыңыз.
- Осы туралы өзіңіз жазасыз ба? Фонды да оқыңыз.
- Шын мәнінде не болғанын шешіп жатырсыз ба? Екінші талдауды оқып салыстырыңыз.
Тақырыпты мақала авторы жазбаған. Көптеген редакцияларда тақырыпты тілші емес, шығарушы редактор ойлап табады — өлшемге сыю үшін және басу үшін. Сондықтан тақырыптар мәтінде айтылғанды жиі әсірелейді. Егер олар қайшы келсе, мақалаға сену керек.
Бірінші абзацты үлкейтіп қарасақ
Hospital waiting times have fallen for the third month running, according to figures released yesterday. A department spokesperson said the improvement reflected additional staffing. Critics claimed the fall was largely seasonal.
Дереккөзге сілтеме бар факт, said белгісі бар ресми түсініктеме және claimed белгісі бар қарсы дәлел — үш сөйлемдегі үш түрлі сенім дәрежесі.
Өзіңізді тексеріңіз
Төмендегі тестте — нағыз жаңалық құрылымдары. Тақырып грамматикасына және сөйлеу етістіктеріне назар аударыңыз.