Ағылшын тіліндегі сөз тәртібі: неге ол қатаң
Ағылшын тілі мағынаны жалғаулар арқылы емес, сөз тәртібі арқылы жеткізеді, сондықтан бұл жерде реттілік көптеген тілдерге қарағанда әлдеқайда еркін емес.
Көптеген тілдерде сөздің сөйлемдегі рөлін септік жалғаулары көрсетеді, әрі бұл сөз тәртібін еркін етеді. Ағылшын тілінде мұндай жалғаулар жоқ, сондықтан ол орналасу орнына сүйенеді. Сөзді басқа жерге қойып көріңіз — мағына өзгереді немесе сөйлем бұзылады.
Негіз: бастауыш — баяндауыш — толықтауыш
The dog (S) bit (V) the man (O).
The man bit the dog.
Сөздер сол күйінде, бірақ мағынасы қарама-қарсы. Оларды тек тәртіп қана ажыратады.
Етістік пен толықтауыштың арасына ештеңе қойылмайды
Бұл ереже ең жиі бұзылатын ереже.
❌ I like very much this film. ✅ I like this film very much.
❌ She speaks well English. ✅ She speaks English well.
Толықтауыш етістіктен бірден кейін тұрады. Үстеулер өз кезегін күтеді.
Екі толықтауыш: қайсысы алдымен?
give, send, show, offer, tell, buy сияқты етістіктер адамды да, затты да қабылдайды. Екі тәртіп те жұмыс істейді, бірақ формасы басқаша:
- She gave me the book. (алдымен адам, предлогсыз)
- She gave the book to me. (алдымен зат, содан кейін to)
Егер зат есімдікпен берілсе, тек екінші нұсқа ғана табиғи естіледі: She gave it to me, «She gave me it» емес.
Қалғанының әдепкі тәртібі
Етістіктен кейін бірнеше элемент келгенде: іс-әрекет тәсілі — орын — уақыт.
She sang beautifully (қалай) at the concert (қайда) last night (қашан).
Уақыт екпін түсіру үшін сөйлемнің басына шығуы мүмкін:
Last night, she sang beautifully at the concert.
Сын есімдер зат есімнің алдында, қатаң тәртіппен
Ағылшын тілі сын есімдерді зат есімнің алдына қояды, әрі бірнешеуі бір мезгілде қолданылғанда белгілі бір реттілік сақталады:
баға беру — өлшем — жас — пішін — түс — шығу тегі — материал — мақсат
a lovely little old round brown French wooden table
Мұны ешкім саналы түрде қолданбайды, бірақ ана тілінде сөйлейтіндер тәртіптің бұзылғанын бірден байқайды: a red big car қате естіледі.
Тікелей сұрақтарда инверсия бар, жанамаларда — жоқ
Where is the station? (тікелей — инверсиямен)
Could you tell me where the station is? (жанама — қалыпты тәртіп)
Инверсияны жанама сұрақтың ішіне қайтарып алу — B1 деңгейінде ең жиі кездесетін қателердің бірі. Дәл солай I wonder, I don't know, Do you know сөздерінен кейін де:
- ❌ Do you know where is the station?
- ✅ Do you know where the station is?
Предлог сөйлемнің соңында тұруы мүмкін
Ағылшын тілі предлогты тіркестің соңында қалдыруға еш қиналмайды. Бұл норма, салғырттық емес.
- ✅ Who did you speak to? (ресми нұсқасы: To whom did you speak?)
- ✅ What are you looking for?
- ✅ That's the house we used to live in.
Фразалық етістіктер: толықтауышты қайда қою керек
Ажыратылатын фразалық етістіктерде зат есім кез келген жақта тұра алады, ал есімдік міндетті түрде ортада тұруы керек.
- ✅ Turn on the light. / Turn the light on.
- ✅ Turn it on. · ❌ Turn on it.
Болымсыздық және үстеудің орны
I have never been there. (көмекші етістік пен негізгі етістіктің арасында)
She is always late. (be етістігінен кейін)
Өзіңізді тексеріңіз
Төмендегі тест толығымен орналасу орны туралы.